ΙΣΤΟΡΙΑ: ΕΝΟΤΗΤΑ 1, Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ

Βασικές γνώσεις

Sapere aude: τόλμα να γνωρίζεις

Η νεότερη ιστορία αρχίζει κατά το 17ο αιώνα με μια μεγάλη αλλαγή στον τρόπο σκέψης των ανθρώπων. Την αλλαγή αυτή προωθεί ένα πνευματικό κίνημα που ονομάστηκε Διαφωτισμός το οποίο, ξεκινώντας από την Αγγλία και τη Γαλλία, εξαπλώθηκε σταδιακά στις περισσότερες χώρες του δυτικού κόσμου. Το κίνημα αυτό αποτελούνταν από στοχαστές, επιστήμονες, φιλοσόφους και συγγραφείς (γι’ αυτό το ορίζουμε ως πνευματικό) οι οποίοι, παρά την απόσταση που τους χώριζε, σκέφτονταν με παρόμοιο τρόπο και συμμερίζονταν ορισμένες κοινές αρχές. Κυριότερη από αυτές ήταν η αρχή ότι οι άνθρωποι θα πρέπει να χρησιμοποιούμε τη ΛΟΓΙΚΗ και την ΕΠΙΣΤΗΜΗ προκειμένου να εξηγήσουμε το φυσικό κόσμο και να οικοδομήσουμε μια πιο δίκαιη κοινωνία. Οι διαφωτιστές, παρά τις επί μέρους τους διαφορές, πίστευαν ότι χρησιμοποιώντας τη λογική και την επιστήμη η ανθρωπότητα μπορεί να προοδεύσει γνωστικά, τεχνολογικά και κοινωνικά. Οι ιδέες των διαφωτιστών είχαν επαναστατικό χαρακτήρα σε μια εποχή κατά την οποία στις ευρωπαϊκές κοινωνίες δέσποζαν δύο βασικές δυνάμεις: από τη μια η εκκλησία, η οποία κατείχε το μονοπώλιο στην ερμηνεία του κόσμου με βάση τα διδάγματα της Βίβλου. Από την άλλη, στο πεδίο της διακυβέρνησης, κυριαρχούσε η απολυταρχία, εκείνη δηλαδή η μορφή διακυβέρνησης στην οποία ο απόλυτος μονάρχης (ο βασιλιάς) ασκεί αυθαίρετα (όπως ο ίδιος επιθυμεί) την εξουσία του στην κοινωνία. Ο διαφωτισμός θα αμφισβητήσει τόσο κάθε ερμηνεία του κόσμου που δε βασίζεται στην επιστημονική γνώση, όσο και κάθε μορφή εξουσίας που δε σέβεται τα δικαιώματα των ανθρώπων -και πάνω απ’ όλα το δικαίωμά τους να ελέγχουν την εξουσία με σκοπό την εξασφάλιση του κοινού συμφέροντος. Οι ιδέες του διαφωτισμού είχαν μεγάλη επίδραση στις ευρωπαϊκές κοινωνίες καθώς έδωσαν μεγάλη ώθηση στις επιστημονικές και τεχνολογικές ανακαλύψεις όσο και στις μεγάλες κοινωνικές επαναστάσεις που έγιναν στο δυτικό κόσμο, με αποκορύφωμα τις επαναστάσεις στην Αμερική (1775) και στη Γαλλία (1789), όσο και, μετέπειτα, στην Ελλάδα (1821).

Σχεδιαγραμματική παρουσίαση των βασικών θεμάτων της ενότητας (με ορολογικές διευκρινίσεις για την καλύτερη κατανόηση του βιβλίου)

1 Ο Διαφωτισμός: βασικές θέσεις, τόπος εμφάνισης, κύριοι εκπρόσωποι.

Ο Διαφωτισμός:

  1. Είναι ένα πνευματικό κίνημα (αποτελείται από φιλοσόφους, διανοούμενους, επιστήμονες)
  2. Εμφανίζεται στην Αγγλία (17ος αι) και κορυφώνεται στη Γαλλία (18ος αι)
  3. Υποστηρίζει την απόρριψη της αυθεντίας, την κριτική της υφιστάμενης γνώσης, τη χρήση της επιστήμης και της λογικής με στόχο την ερμηνεία της φύσης και τη βελτίωση της κοινωνίας, τη δυνατότητα του ανθρώπου να προοδεύσει με βάση την επιστήμη και τη λογική του
  4. Εκπροσωπείται κυρίως από τους: Λοκ, Βολτέρο, Μοντεσκιέ, Ρουσώ, Ντιντερό, Ντ’ Αλαμπέρ

Αυθεντία: κάθε πρόσωπο η γνώμη του οποίου επί επιστημονικών, κοινωνικών, θρησκευτικών κτλ θεμάτων θεωρείται αλάνθαστη. Κύρια επιστημονική αυθεντία της εποχής πριν το διαφωτισμό θεωρούνταν ο Αριστοτέλης.

Υφιστάμενη: υπάρχουσα. Οι διαφωτιστές πίστευαν ότι η επιστήμη προοδεύει μέσω του ελέγχου και τη διόρθωσης κάθε υπάρχουσας γνώσης.

Κίνημα: με τον όρο -πολιτικό, πνευματικό, θρησκευτικό, οικολογικό κτλ- κίνημα εννοούμε ένα σύνολο ανθρώπων που με το έργο και τη δράση τους προσπαθούν να προβάλλουν ορισμένες ιδέες και να πετύχουν κάποια κοινωνική αλλαγή.

Διαφωτισμός: ο όρος προέρχεται από το ρήμα «διαφωτίζω», δηλαδή, ρίχνω φως στις αιτίες των πραγμάτων, εξηγώ τη λειτουργία του φυσικού και του κοινωνικού κόσμου, προάγω την ανθρώπινη σκέψη.

2 Τι είναι τα φυσικά δικαιώματα και ποια κοινωνική τάξη τα προωθούσε κυρίως;

Τα φυσικά δικαιώματα:

  1. Τα έχουν όλοι οι άνθρωποι μόνο και μόνο επειδή είναι άνθρωποι
  2. Περιλαμβάνουν τα δικαιώματα της ζωής, της ιδιοκτησίας, της ελευθερίας σκέψης και έκφρασης, της ισονομίας (οι νόμοι ισχύουν εξίσου για όλους)
  3. Προβάλλονται κυρίως από την αστική τάξη η οποία διεκδικεί πρωτίστως το δικαίωμα συμμετοχής στην εξουσία

Φυσικά δικαιώματα: Η ιδέα αυτή ήταν επαναστατική σε μια εποχή που οι άνθρωποι είχαν διαφορετικά έως και καθόλου δικαιώματα ανάλογα με τη φυλή, το φύλο, την εθνότητα, τη θρησκεία ή την κοινωνική τους τάξη. Μιλάμε για την εποχή της δουλοκτησίας κατά την οποία υπήρχαν ανθρώπινες ομάδες χωρίς κανένα απολύτως δικαίωμα, π.χ. λόγω της φυλής τους (όπως οι Αφρικανοί που μεταφέρονταν μαζικά ως δούλοι στα αγροκτήματα και τα σπίτια του δυτικού κόσμου). Επίσης, οι διάφορες κοινωνικές τάξεις είχαν διαφορετικά δικαιώματα αφού π.χ. οι μεγάλες λαϊκές μάζες δεν είχαν δικαίωμα στη μόρφωση, στην ελευθερία του λόγου και της ψήφου (δεδομένου ότι δεν υπήρχε ακόμα δημοκρατία στις κοινωνίες).

Αστική τάξη: εκείνη η κοινωνική τάξη (ομάδα) της κοινωνίας που αποτελούνταν από τους εμπόρους, τους βιομήχανους και τους λογής λογής επιχειρηματίες. Η αστική τάξη, λόγω της επαγγελματικής της ενασχόλησης είχε αποκτήσει μεγάλο πλούτο, άρα μεγάλη οικονομική δύναμη, ωστόσο δεν είχε κανένα πολιτικό δικαίωμα, δε μπορούσε δηλαδή να επηρεάσει τις αποφάσεις της εξουσίας που ασκούνταν από το βασιλιά, τους ευγενείς και, σε μεγάλο βαθμό και από τον ανώτερο κλήρο (ιερείς). Η αστική τάξη ήταν αυτή που προωθούσε κυρίως τα φυσικά (ή ανθρώπινα) δικαιώματα καταρχάς διότι ήταν το πιο μορφωμένο στρώμα του λαϊκού κόσμου -άρα είχε τη δυνατότητα να διατυπώνει τις ιδέες της. Επίσης, διότι ήθελε να προστατεύσει τα κέρδη της από τη φορολογία που της επέβαλε ο βασιλιάς -άρα, ήθελε να έχει δικαίωμα συμμετοχής στην εξουσία για να ελέγχει τους φόρους και την κατανομή τους στον πληθυσμό. Γι’ αυτό έδινε ιδιαίτερη έμφαση στο δικαίωμα της ιδιοκτησίας: δηλαδή στο δικαίωμα του καθενός να προστατεύει την περιουσία του από τους υψηλούς φόρους που του επέβαλε το κράτος.

3 Τι προβλέπει η θεωρία του κοινωνικού συμβολαίου για τις σχέσεις μεταξύ κράτους και πολιτών;

Σύμφωνα με τη θεωρία του κοινωνικού συμβολαίου (Τ.Λοκ & Ζ.Ζ.Ρουσώ):

  1. Υπάρχει ένα συμβόλαιο (μια συμφωνία) μεταξύ κυβέρνησης και πολιτών
  2. Η συμφωνία υπαγορεύει ότι οι πολίτες θα υπακούν στην κυβέρνηση υπό τον όρο ότι αυτή θα σέβεται τα δικαιώματα των πολιτών
  3. Αν η κυβέρνηση παραβιάσει τα δικαιώματα των πολιτών και γίνει τυραννική, οι πολίτες έχουν το δικαίωμα της εξέγερσης εναντίον της

4 Γιατί σύμφωνα με το Μοντεσκιέ η εξουσία πρέπει να μοιράζεται μεταξύ διαφορετικών φορέων, ποιοι είναι αυτοί οι φορείς και ποια η εξουσία που ασκεί ο καθένας;

Σύμφωνα με τη θεωρία της διάκρισης των εξουσιών (Αριστοτέλης, Μοντεσκιέ):

  1. Η ανάθεση όλης της εξουσίας σε ένα πρόσωπο (βασιλιάς) ή θεσμό (κυβέρνηση) οδηγεί στην κατάχρησή της (στην αυθαιρεσία)
  2. Η εξουσία πρέπει να χωρίζεται σε τρία μέρη (εξουσίες): στην Εκτελεστική, τη Νομοθετική και τη Δικαστική εξουσία
  3. Η κυβέρνηση ασκεί μόνο την εκτελεστική εξουσία (επιβλέπει την εφαρμογή των νόμων)
  4. Η εκλεγμένη Βουλή ασκεί τη νομοθετική εξουσία (θεσπίζει, φτιάχνει τους νόμους με βάση τους οποίους λειτουργεί το κράτος)
  5. Οι ανεξάρτητοι δικαστές ασκούν τη δικαστική εξουσία (δικάζουν και καταδικάζουν τους παραβάτες των νόμων)

Φορέας εξουσίας: κάθε πρόσωπο (όπως ο Πρόεδρος) ή θεσμός (όπως η Βουλή) που έχει εξουσία σε μια κοινωνία [δηλαδή έχει τη δυνατότητα να λαμβάνει αποφάσεις για το σύνολο της κοινωνίας). Σύμφωνα με το Μοντεσκιέ τρεις είναι οι φορείς της εξουσίας σε ένα κράτος: η Κυβέρνηση, η Βουλή και τα Δικαστήρια.

Γιατί οι εξουσίες πρέπει να διακρίνονται (χωρίζονται): στην εποχή της απολυταρχίας, ο απόλυτος μονάρχης (βασιλιάς) είχε μόνος του την απόλυτη εξουσία να θεσπίζει και να επιβάλλει τους νόμους που επιθυμούσε, όσο και να δικάζει ο ίδιος εκείνους που έκρινε ότι τους παραβίαζαν. Αυτό σημαίνει ότι η εξουσία του ήταν εντελώς ανεξέλεγκτη. Ο Μοντεσκιέ πρότεινε ότι ο βασιλιάς θα έπρεπε να έχει μόνο την εκτελεστική εξουσία, την ευθύνη δηλαδή να κινητοποιεί τον κρατικό μηχανισμό ώστε να εφαρμόζονται οι νόμοι. Τους νόμους όμως θα έπρεπε να τους θεσπίζει ένα σώμα εκλεγμένων αντιπροσώπων της κοινωνίας, δηλαδή η Βουλή -ώστε οι νόμοι να εκφράζουν το συμφέρον της κοινωνίας κι όχι τις επιθυμίες του βασιλιά. Αντίστοιχα, η δικαιοσύνη πρέπει να ασκείται από ένα τρίτο, ανεξάρτητο, σώμα, τους δικαστές. Αυτό σημαίνει ότι οι δικαστές θεωρητικά μπορούν, σύμφωνα με την αρχή της διάκρισης (του χωρισμού) των εξουσιών, να δικάσουν και να καταδικάσουν και τον ίδιο το βασιλιά στην περίπτωση που αυτός παραβιάζει τους νόμους που θεσπίζει η Βουλή. Έτσι, με βάση τη διάκριση των εξουσιών, η εξουσία του βασιλιά περιορίζεται και ελέγχεται από τη Βουλή και τα δικαστήρια.

5 Ποια ήταν η άποψη των διαφωτιστών σχετικά με τη θρησκευτική πίστη και ποια κριτική ασκούσαν στην καθολική εκκλησία;

Ως προς τις θρησκευτικές τους αντιλήψεις οι διαφωτιστές:

  1. Συχνά είναι άθεοι ή υιοθετούν το ντεϊσμό
  2. Ασκούν κριτική στο φανατισμό και τη μισαλλοδοξία της καθολικής εκκλησίας
  3. Υποστηρίζουν την ανεξιθρησκεία (την ανεκτικότητα απέναντι στην όποια θρησκεία του άλλου)

Ντεϊσμός: οι ντεϊστές (από το λατινικό Deus που σημαίνει: Θεός) πίστευαν ότι ο Θεός έχει πράγματι πλάσει τον κόσμο, ωστόσο δεν παρεμβαίνει στη λειτουργία του. Συνεπώς, για τη βελτίωση του κοινωνίας και της ζωής μας υπεύθυνοι είμαστε οι ίδιοι οι άνθρωποι με τη σκέψη μας και τη δράση μας. Χαρακτηριστικά ο Ντεκάρτ παρομοίαζε το Θεό με έναν μεγάλο ωρολογοποιό ο οποίος κάποτε έφτιαξε και κούρδισε τον κόσμο-ρολόι κι έκτοτε δεν παρεμβαίνει στη λειτουργία του. Υπεύθυνος να φτιάξει το μηχανισμό από τις όποιες βλάβες του είναι πια ο ίδιος ο άνθρωπος.

Φανατισμός: στους αιώνες που προηγήθηκαν του διαφωτισμού η καθολική εκκλησία καταδίωκε όσους έκρινε αιρετικούς ή άπιστους λόγω των θρησκευτικών ή φιλοσοφικών τους φρονημάτων. Για να το πετύχει αυτό είχε ιδρύσει ένα πολύ αυστηρό εκκλησιαστικό δικαστήριο, την Ιερά Εξέταση, το οποίο λειτουργούσε σε όλες τις καθολικές χώρες και καταδίκαζε σε αυστηρότατες ποινές όσους θεωρούσε εχθρούς της καθολικής πίστης. Στην πυρά της Ιεράς Εξέτασης κάηκαν χιλιάδες εβραίοι, προτεστάντες, φιλόσοφοι όπως ο Τζορντάνο Μπρούνο και πολλές γυναίκες που το δικαστήριο έκρινε ότι ασκούσαν τη μαγεία. Στην Ιερά Εξέταση παραπέμφθηκε και ο Γαλιλαίος καθώς υποστήριζε ότι είχε αποδείξει με τις παρατηρήσεις του την άποψη του Κοπέρνικου ότι η γη κινείται γύρω από τον ήλιο (και δεν είναι το κέντρο του σύμπαντος όπως δίδασκε η εκκλησία με βάση το βιβλίο της Γενέσεως). Ο Γαλιλαίος ήταν αρκετά προσεκτικός ώστε να ανακαλέσει την άποψή του ενώπιον του δικαστηρίου, προτιμώντας να σώσει τη ζωή του παρά τη θεωρία του. Ο θρύλος λέει ότι απομακρυνόμενος από το δικαστήριο ακούστηκε να ψελλίζει τη θέση του: “κι όμως γυρίζει…”.

Ανεξιθρησκεία: το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να υιοθετεί όποια θρησκευτική πίστη κρίνει ορθή. Η ανεξιθρησκεία κατοχυρώνεται σήμερα σε όλα τα Συντάγματα του δημοκρατικού κόσμου.

Μισαλλοδοξία: το μίσος και η περιφρόνηση για κάθε αντίθετη γνώμη ή πίστη και για τους φορείς τους.

6 Γιατί ορισμένοι μονάρχες της ονομάστηκαν «φωτισμένοι δεσπότες» και ποιους από αυτούς γνωρίζετε;

Οι φωτισμένοι μονάρχες:

  1. Εφαρμόζουν ορισμένες από τις ιδέες των διαφωτιστών (μέτρα πρόνοιας για τα ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα, μείωση των προνομίων των ανώτερων τάξεων, ενίσχυση γραμμάτων και τεχνών)
  2. Με τον τρόπο αυτό θέλουν να κάνουν πιο αποτελεσματικά τα κράτη τους και πιο αρεστή την εξουσία τους στους πολίτες
  3. Εκπροσωπούνται από μορφές όπως: ο Φρειδερίκος Β’ της Πρωσίας, η Μαρία Θηρεσία της Αυστρίας, ο γιος της Ιωσήφ και η Αικατερίνη Β’ της Ρωσίας

Περιορισμός των προνομίων των ανώτερων τάξεων: όπως η επιβολή ορισμένων φόρων και στις τάξεις των ευγενών (της αριστοκρατίας).

Κοινωνική πρόνοια: κάθε μέτρο που λαμβάνει το κράτος υπέρ των αδύναμων κοινωνικών στρωμάτων (όπως, π.χ. η παροχή δημόσιας παιδείας και υγείας). Η Μεγάλη Αικατερίνη π.χ., η οποία διατηρούσε αλληλογραφία με το Βολτέρο, διεκήρυσσε ότι ένας βασικός στόχος του μονάρχη είναι να ανεβάσει το μορφωτικό επίπεδο του έθνους. Επίσης, οι φωτισμένοι μονάρχες της εποχής έλαβαν αρκετά μέτρα για την πιο επιεική χρήση των ποινών και τη βελτίωση των συνθηκών φυλάκισης των κρατουμένων.

7 Τι περιλάμβανε η εγκυκλοπαίδεια και ποιοι ήταν οι πρωτεργάτες της;

Η Εγκυκλοπαίδεια:

  1. Ήταν ένα έργο 33 τόμων
  2. Περιείχε όλες τις επιστημονικές γνώσεις της εποχής και τις ιδέες των διαφωτιστών σχετικά με την πολιτική, τη θρησκεία, την οικονομία, την παιδεία, κτλ
  3. Σχεδιάστηκε από τους Ντιντερό (συγγραφέας) και Ντ’ Αλαμπέρ (μαθηματικός)

Εγκυκλοπαίδεια: οι διαφωτιστές έφτιαξαν την πρώτη εγκυκλοπαίδεια (στην Ευρώπη, είχαν προηγηθεί οι Κινέζοι τον 11ο αιώνα). Η εγκυκλοπαίδεια περιλάμβανε όλες τις μέχρι τότε γνώσεις της ανθρωπότητας επί κάθε πεδίου καθώς και τις νέες ιδέες των διαφωτιστών -περιείχε δηλαδή και λήμματα όπως, «φυσικά δικαιώματα», «διάκριση των εξουσιών» κτλ. Με τον τρόπο αυτό, οι διαφωτιστές ήθελαν να διαδώσουν τις ιδέες τους όσο και να δημιουργήσουν στους ανθρώπους -που μέχρι τότε σκέφτονταν με κύριο γνώμονα τη θρησκεία- εμπιστοσύνη στην επιστημονική γνώση του κόσμου.  Για παράδειγμα στο λήμμα «Νώε» ο αρθρογράφος της Εγκυκλοπαίδειας ξεκινάει θέτοντας το ερώτημα πόσο μεγάλη ήταν η κιβωτός (αρκούν 150 μ μήκος, 25 μ πλάτος και 15 ύψος για να χωρέσουν όλα τα ζώα της γης;). Έπρεπε να φιλοξενήσει όχι μόνο δύο ζώα από κάθε είδος διότι για να μείνουν περίπου για πενήντα μέρες θα χρειάζονταν πολλή τροφή για να επιβιώσουν. Δύο πρόβατα δεν αρκούσαν, θα έπρεπε να υπάρχουν χιλιάδες για να επιβιώσουν τα σαρκοβόρα. Θα έπρεπε λοιπόν να είναι ένα θεόρατο καράβι, εντούτοις η Βίβλος λέει ότι για να φτιαχτεί δούλεψαν μόνο τέσσερις άνθρωποι -μεταξύ των οποίων ήταν και ο Νώε, μόλις… 600 ετών τότε (περίπου στα μισά δηλαδή της ζωής του, αφού πέθανε… 950 ετών!). Κατά μία έννοια, οι διαφωτιστές αντιπαρέθεταν στη θρησκευτική Βίβλο τη δική τους, επιστημονική “Βίβλο”: την Εγκυκλοπαίδεια… Στα πρώτα χρόνια της έκδοσής της, η εγκυκλοπαίδεια ήταν απαγορευμένη από τη λογοκρισία της γαλλικής μοναρχίας και οι πιο τολμηροί βιβλιοπώλες την πουλούσαν κρυφά.

Ασκήσεις εμπέδωσης

Α Να επιλέξετε ποιές από τις παρακάτω απόψεις θα υποστήριζαν οι διαφωτιστές και να δικαιολογήσετε τις επιλογές σας:

  1. Η γη είναι ακίνητη και κέντρο του πλανητικού μας συστήματος (γεωκεντρισμός)
  2. Ο ήλιος είναι το κέντρο του ηλιακού συστήματος και η γη κινείται σε τροχιά γύρω από αυτόν
  3. Η λειτουργία ενός πλανητικού συστήματος όπως το ηλιακό οφείλεται σε τυχαίους παράγοντες
  4. Η λειτουργία ενός πλανητικού συστήματος όπως το ηλιακό οφείλεται στο νόμο της παγκόσμιας έλξης
  5. Σε κάθε κοινωνία την εξουσία δικαιούται να την κατέχει ολόκληρη η κυβέρνηση
  6. Σε κάθε κοινωνία η εξουσία της κυβέρνησης πρέπει να ελέγχεται από τη Βουλή και τα δικαστήρια
  7. Σε μια κοινωνία η κυβέρνηση μπορεί να κάνει ό,τι θέλει
  8. Σε κάθε κοινωνία η κυβέρνηση οφείλει να σέβεται τα δικαιώματα των πολιτών

Β Να συμπληρώσετε τις παρακάτω προτάσεις:

  1. Το νόμο της παγκόσμιας έλξης διατύπωσε ο …
  2. Υποστήριξε ότι οι επιστημονικές θεωρίες πρέπει να αποδεικνύονται με πειράματα …
  3. Ο διαφωτισμός αναπτύχθηκε αρχικά στις εξής δύο χώρες …
  4. Τα κύρια φυσικά δικαιώματα είναι τα εξής …
  5. Υποστήριξε τη θεωρία του κοινωνικού συμβολαίου …
  6. Υποστήριξε τη θεωρία της διάκρισης των εξουσιών…
  7. Οι ηγεμόνες που εφάρμοσαν κάποιες από τις ιδέες των διαφωτιστών ονομάστηκαν …
  8. Ο όρος «μισαλλοδοξία» σημαίνει …
  9. Πρωτεργάτες της εγκυκλοπαίδειας ήταν οι …

Γ Εκτός από σημαντικοί στοχαστές, οι διαφωτιστές ήταν και ιδαίτερα απολαυστικοί συγγραφείς και αποφθεγματογράφοι, ήξεραν να διατυπώνουν με ωραίο τρόπο τις ιδέες τους. Ποιός από τους παρακάτω αφορισμούς σας αρέσει περισσότερο; Να γράψετε ελεύθερα με λίγα λόγια τις σκέψεις που σας προκαλεί:

  • «Διαφωνώ μαζί σου, αλλά θα υποστηρίξω με την ίδια μου τη ζωή το δικαίωμά σου να μιλάς ελεύθερα» (Βολταίρος).
  • «Ακόμη κι αν δεν υπήρχε Θεός θα έπρεπε να τον εφεύρουμε» (Βολταίρος).
  • «Κάθε άνθρωπος είναι ένοχος για όλο το καλό που δεν έκανε» (Ρουσώ).
  • «Ελευθερία είναι το δικαίωμα να κάνουμε ό,τι επιτρέπουν οι νόμοι» (Μοντεσκιέ).

Δ Αφού παρακολουθήσετε το παρακάτω βίντεο, να εντοπίσετε τις απαντήσεις στα παρακάτω ερωτήματα:

  • Σε ποια σημεία της ταινίας φαίνεται η επίδραση των ιδεών του διαφωτισμού στο λόγο και στα αιτήματα του κινήματος για τα δικαιώματα των μαύρων στις ΗΠΑ (να αναφέρετε πρόσωπα και ενέργειες που παρουσιάζονται στην ταινία);
  • Με ποιους τρόπους παραβιάζονταν τα δικαιώματα των μαύρων στις ΗΠΑ (να αναφέρετε κρατικά μέτρα και ομάδες που εναντιώνονταν στην ισότητα δικαιωμάτων);

ΙΣΤΟΡΙΑ: ΕΝΟΤΗΤΑ 3, Η ΕΚΡΗΞΗ & Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Βασικές γνώσεις

Liberte, egalite, fraternite: ελευθερία, ισότητα, αδελφοσύνη!

Οι ιδέες του διαφωτισμού για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την έλλογη, δημοκρατική διακυβέρνηση των κρατών, θα δημιουργήσουν το πνευματικό κλίμα μέσα στο οποίο θα εκδηλωθεί η Γαλλική Επανάσταση. Εκτός όμως από τις ιδέες του διαφωτισμού, την επανάσταση θα προκαλέσει η δυσαρέσκεια του γαλλικού λαού με το καθεστώς της απολυταρχίας και της κατάφωρα άνισης κατανομής των προνομίων και του πλούτου ανάμεσα στις διάφορες κοινωνικές τάξεις της Γαλλίας. Η Γαλλική Επανάσταση είναι αυτή που θα πυροδοτήσει την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας  στη Γαλλία, την Ευρώπη και τον κόσμο ευρύτερα. Η Ελληνική επανάσταση του 1821 υπήρξε κι αυτή απόηχος της επανάστασης των Γάλλων, δεδομένου ότι οι Έλληνες δεν αξίωναν μόνο την ανεξαρτησία από τον Οθωμανικό ζυγό, αλλά και την εγκαθίδρυση της αβασίλευτης δημοκρατίας για το νεοσύστατο Ελληνικό κράτος.  Η 14η Ιουλίου του 1789, μέρα κατάληψης του φρουρίου της Βαστίλης θεωρείται το σημείο έναρξης της επανάστασης και είναι η μεγαλύτερη εθνική γιορτή των Γάλλων.

Σχεδιαγραμματική παρουσίαση βασικών θεμάτων με ορολογικές διευκρινήσεις

1 Τι γνωρίζετε για το παλαιό καθεστώς στη Γαλλία και για τη σημασία του για το ξέσπασμα της Γαλλικής Επανάστασης;

  • Πολίτευμα: απόλυτη μοναρχία
  • Περιλαμβάνει τρεις θεσμοθετημένες τάξεις (κλήρος, ευγενείς, Τρίτη τάξη) με άνισα προνόμια (οι φόροι καταβάλλονται μόνο από την Τρίτη τάξη)
  • Η αστική τάξη (ανώτερο τμήμα της 3ης τάξης) διαθέτει πλούτο αλλά καθόλου δικαίωμα συμμετοχής στην εξουσία

Παλαιό καθεστώς: η κοινωνική κατάσταση της Γαλλίας πριν την Επανάσταση.

Θεσμοθετημένες τάξεις: κοινωνικές τάξεις στις οποίες ο καθένας τοποθετείται με βάση την κοινωνική θέση των γονέων του (άρα δε μπορεί κανείς να αλλάξει και να βελτιώσει την κοινωνική του θέση).

Τρίτη τάξη: εκτός από τους αστούς (εμπόρους, βιοτέχνες και λοιπούς επιχειρηματίες) περιλαμβάνει τους εργάτες και τους αγρότες (συνολικά το 98% του γαλλικού πληθυσμού).

2 Ποιες ήταν οι κυριότερες αφορμές της Γαλλικής Επανάστασης;

  • Ο λιμός του χειμώνα του 1788-9 που έπληξε ιδιαίτερα το Παρίσι
  • Η άρνηση των ανώτερων τάξεων (κλήρος/ευγενείς) να επωμιστούν μέρος των φορολογικών βαρών για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης της χώρας

Λιμός: σιτοδεία, πείνα που έπληξε τη Γαλλία λόγω της πολύ μικρής σοδειάς του χειμώνα του 1788-9.

Οικονομική κρίση: η Γαλλία αντιμετώπιζε κρίση λόγω των τεράστιων εξόδων που είχε λόγω της πολεμικής βοήθειας που πρόσφερε στους Αμερικάνους κατά τον πόλεμο για την ανεξαρτησία τους, αλλά και λόγω του λιμού του 1788-9.

3 Ποια ήταν η σειρά των γεγονότων που οδήγησαν στην κατάληψη της Βαστίλης το 1789;

  • Ο βασιλιάς Λουδοβίκος συγκαλεί τη Γενική Συνέλευση των Τάξεων στις Βερσαλλίες για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης (Μάϊος 1789)
  • Οι ανώτερες τάξεις (κλήρος, ευγενείς) αρνούνται να πληρώσουν μέρος των φόρων για την αντιμετώπιση της κρίσης
  • Οι εκπρόσωποι της Τρίτης τάξης αυτοανακηρύσσονται Εθνική Συνέλευση και,
  • Συγκεντρώνονται στην αίθουσα του Σφαιριστηρίου όπου αυτοανακηρύσσονται Συντακτική συνέλευση και ορκίζονται ότι θα θεσπίσουν Σύνταγμα
  • Παρά τη φαινομενική υποχώρηση του βασιλιά, αυτός συγκεντρώνει κρυφά στρατό για να διαλύσει τη συνέλευση της Τρίτης τάξης
  • Οργισμένοι με τις κινήσεις του βασιλιά, ένοπλοι πολίτες καταλαμβάνουν το φρούριο της Βαστίλης (14 Ιουλίου 1789)

Βερσαλλίες: το ανάκτορο του βασιλιά στο Παρίσι.

Εθνική Συνέλευση: εκπρόσωποι ολόκληρου του Έθνους (καθώς αποτελούν το 98% του γαλλικού λαού).

Σφαιριστήριο: ευρύχωρη αίθουσα του παλατιού που προοριζόταν για γυμναστήριο.

Συντακτική συνέλευση: δηλαδή συνέλευση με στόχο τη θέσπιση Συντάγματος.

Φρούριο της Βαστίλης: πύργος στον οποίο ο βασιλιάς φυλάκιζε τους αντιφρονούντες (τους πολέμιους του καθεστώτος του).

4 Τι γνωρίζετε για τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη;

  • Ψηφίστηκε από τη Συντακτική συνέλευση (Αύγουστος 1789)
  • Βασιζόταν στις ιδέες του Διαφωτισμού για τα φυσικά δικαιώματα

5 Πώς καθιερώθηκε η σημερινή διάκριση των κομμάτων σε αριστερά, κεντρώα και δεξιά;

  • Καθιερώθηκε στη Συντακτική συνέλευση με βάση τη θέση που κάθονταν οι παρατάξεις στην αίθουσα συνεδριάσεων
  • Δεξιά: επιθυμούσε τη διατήρηση του Παλαιού Καθεστώτος
  • Κέντρο: επιθυμούσε τη διατήρηση της Μοναρχίας με δικαίωμα συμμετοχής στην εξουσία για τους ευγενείς και τους μεγαλοαστούς
  • Αριστερά: επιθυμούσε την καθιέρωση της αβασίλευτης δημοκρατίας

6 Τι γνωρίζετε για τη Συμβατική συνέλευση του 1792 και για τις ενέργειές της;

  • Προήλθε από εκλογές στις οποίες κυρίαρχη δύναμη αναδείχθηκαν οι Ορεινοί (περιλαμβάνουν και την αριστερά)
  • Καθιέρωσε το πολίτευμα της αβασίλευτης δημοκρατίας
  • Καθιέρωσε νέο ημερολόγιο με πρώτο έτος το 1793
  • Καταδίκασε σε θάνατο το Λουδοβίκο και τη Μαρία Αντουανέτα
  • Συνέχισε τον πόλεμο με τις ξένες δυνάμεις και με τους εξεγερμένους της Βανδέας
  • Σύστησε την Επιτροπή Δημόσιας Σωτηρίας και την Επιτροπή Γενικής Ασφάλειας με στόχο την καταστολή αντεπαναστατικών ενεργειών

Ξένες δυνάμεις: εναντίον των επαναστατημένων Γάλλων -και υπέρ του παλαιού καθεστώτος- κινητοποιήθηκε ένας συνασπισμός κρατών με πρωταγωνιστές την Πρωσία, την Αυστρία και την Αγγλία

Βανδέα: περιοχή της  δυτικής Γαλλίας που αποτελούσε το προπύργιο των φιλοβασιλικών που ήθελαν να επανέλθει τα παλαιό καθεστώς

Οι δύο επιτροπές: στόχος τους ήταν η καταπολέμηση των αντιπάλων της επανάστασης (των ευγενών και των οπαδών της απολυταρχίας). Στα χρόνια τους χιλιάδες Γάλλοι καταδικάστηκαν με συνοπτικές διαδικασίες από λαϊκά δικαστήρια και ενόρκους που συχνά υποκινούνταν από πολύ ταπεινά ελατήρια.

7 Τι γνωρίζετε για τις ενέργειες του Ροβεσπιέρου -αρχηγού των Ιακωβίνων- ως ηγέτη της Γαλλικής Επανάστασης;

  • Αναδιοργάνωσε το στρατό για να αντιμετωπίσει τους εξωτερικούς και τους εσωτερικούς εχθρούς της επανάστασης
  • Εγκαινίασε την περίοδο της Τρομοκρατίας -κατά την οποία εκτελέστηκαν 40 χιλ. ύποπτοι για δράση εναντίον της επανάστασης
  • Αντικατέστησε το χριστιανισμό με τη λατρεία του Ανώτατου Όντος και έδωσε νέα ονόματα στους μήνες
  • Επέφερε ορισμένες βελτιώσεις στο βιοτικό επίπεδο των κατώτερων στρωμάτων
  • Προκάλεσε αντιδράσεις που οδήγησαν στη θανατική του καταδίκη (1794)

Ιστορικά παραλειπόμενα

Τη μέρα της κατάληψης της Βαστίλης, οι επαναστάτες βρήκαν μέσα στη θρυλική φυλακή μόλις επτά κρατουμένους!

Περιγράφοντας στο ημερολόγιό του την 14η Ιουλίου του 1789, ο βασιλιάς Λουδοβίκος γράφει μόνο μια λέξη: Rien! -σα να λέμε: «τίποτα και σήμερα»…

Η σημερινή σημαία της Γαλλίας, η περίφημη tricolore, δημιουργήθηκε από τους Γάλλους επαναστάτες και συμβολίζει τις τρεις θεμελιώδεις αξίες-συνθήματα της επανάστασης: ελευθερία-ισότητα-αδελφοσύνη.

liberte-egalite-fraternite

H τρομερή γκιλοτίνα (=λαιμητόμος) στην οποία αποκεφαλίστηκαν χιλιάδες άνθρωποι στα χρόνια της γαλλικής επανάστασης πήρε το όνομα του εφευρέτη της, του συμπονετικού γιατρού (!) Γκιλοτέν, ο οποίος της επινόησε για να συντομεύσει το μαρτύριο των θανατοποινιτών…

Η Μασσαλιώτιδα, ο εθνικός ύμνος της Γαλλίας, γράφτηκε στις παραμονές του πολέμου ανάμεσα στην επαναστατημένη Γαλλία και την Αυστρία (1792). Κατά την επιστροφή τους στο Παρίσι, Γάλλοι στρατιώτες από τη Μασσαλία τραγουδούσαν το πολεμικό αυτό εμβατήριο, το οποίο έτσι πήρε το όνομα της περιοχής καταγωγής τους.

Πινακοθήκη εικόνων

Ταξεις
Οι κοινωνικές τάξεις του παλαιού καθεστώτος: η Τρίτη τάξη εξαθλιωμένη από τα βάρη που τις επιβάλλουν ο βασιλιάς, ο κλήρος και οι ευγενείς.
Αστοί
Οι αστοί ήταν άνθρωποι με περιουσίες που δημιούργησε η ενασχόλησή τους με το εμπόριο, τη βιομηχανία, τις τράπεζες και αποτέλεσαν την κινητήρια δύναμη της Γαλλικής Επανάστασης.
ludvig_xvi_av_
Ο Λουδοβίκος ο 16ος, βασιλιάς της Γαλλίας την εποχή της Επανάστασης.
marianton3
Μαρία Αντουανέτα, η σύζυγος του Λουδοβίκου. Η κλίση της προς τις απολάυσεις και τις πολυτέλειες ενίσχυε το μίσος των Γάλλων προς την απολυταρχία.
versailles5
Το πολυτελές παλάτι των Βερσαλλιών, κατοικία του βασιλικού ζεύγους και της αυλής του.
Βαστίλη
Ο πύργος της Βαστίλης: η βίαιη κατάληψή του από τους πολίτες θα σημάνει την έναρξη της Γαλλικής Επανάστασης (14 Ιουλίου 1789).
img1_10
Ο όρκος του Σφαιριστηρίου: οι εκπρόσωποι της Τρίτης τάξης, μαζί με ορισμένους φιλελεύθερους ευγενείς και κληρικούς, ορκίζονται ότι θα θεσπίσουν Σύνταγμα που θα διασφαλίζει δικαιώματα στην Τρίτη τάξη.
Σφαιριστηριο
Το σφαιριστήριο όπως είναι σήμερα, διακοσμημένο με ό,τι θυμίζει τις μεγάλες μέρες του 1789. Στο βάθος, η τοιχογραφία που αναπαριστά τον περίφημο Όρκο.
Robespierre
Ο Μαξιμιλιανός Ροβεσπιέρος, ηγέτης της Επανάστασης μεταξύ 1792-4: η επιθυμία του να πετύχει τα ιδεώδη του με κάθε κόστος τον έκανε μια από τις πιο αιμοσταγείς μορφές της νεότερης ιστορίας.

ΙΣΤΟΡΙΑ: ΕΝΟΤΗΤΑ 2, Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Χρονολόγιο

1775 Έναρξη της αμερικανικής επανάστασης
1776 Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας
1781 Τελική νίκη των Αμερικανών
1783 Αναγνώριση της ανεξαρτησίας των ΗΠΑ (συνθήκη των Βερσαλλιών)
1787 Θέσπιση του Συντάγματος των ΗΠΑ
1789 Εκλογή του Τ. Ουάσινγκτον ως πρώτου Προέδρου των ΗΠΑ

Βασικές γνώσεις

No taxation without voting: καμιά φορολόγηση χωρίς δικαίωμα ψήφου

Η Βόρειος Αμερική θα αρχίσει κατά το 17ο αιώνα να αποικίζεται από τους ευρωπαίους, κυρίως τους Άγγλους. Πουριτανοί και κουακέροι (ακραίοι προτεστάντες) που διώκονταν από την εκκλησία της Αγγλίας, έμποροι και τυχοδιώκτες που αναζητούν νέες πηγές πλουτισμού, φυλακισμένοι που μεταφέρονται στη Νέα Γη θα αποτελέσουν τον κύριο όγκο των μαζών που θα αποικίσουν την περιοχή. Σταδιακά θα δημιουργηθούν 13 αποικίες στα ανατολικά παράλια των σημερινών ΗΠΑ. Όλες βρίσκονται κάτω από τον έλεγχο της Αγγλίας που φορολογεί τους αποίκους χωρίς να τους εξασφαλίζει το δικαίωμα να έχουν λόγο στο ύψος και στην αξιοποίηση της φορολογίας (“no taxation without voting”, θα είναι ένα από τα βασικά συνθήματα των Αμερικάνων). Η εκμεταλλευτική συμπεριφορά της Αγγλίας θα κορυφωθεί στα χρόνια του Άγγλου βασιλιά Γεωργίου του Γ΄, ο οποίος αγνοεί όχι μόνο την οργή των αποίκων αλλά και το ότι στο μεταξύ έχουν αρχίσει να αναπτύσσουν τη δική τους (αμερικανική) εθνική συνείδηση. Η αφορμή της σύγκρουσης θα δοθεί όταν Αμερικανοί (μεταμφιεσμένοι σε Ινδιάνους) θα ρίξουν στη θάλασσα του λιμανιού της Βοστόνης φορτία με τσάι διαμαρτυρόμενοι για την υψηλή φορολόγησή του. Αργότερα, όταν η αγγλική κυβέρνηση θα συλλάβει στο Λέξινγκτον δύο ηγέτες της αμερικανικής αντίδρασης (1775), θα δοθεί το έναυσμα για το ξέσπασμα της επανάστασης. Του πολέμου δηλαδή της ανεξαρτητοποίησης των Αμερικανών από την Αγγλία που λίγο αργότερα θα οδηγήσει στη αμερικανική Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας (1776) κι εντέλει, στην αναγνώριση των ΗΠΑ ως ανεξάρτητου κράτους (1783). Mετά την επανάστασή τους, οι Αμερικάνοι θα ιδρύσουν το πρώτο δημοκρατικό κράτος στη νεότερη ιστορία.

Βασικά θέματα της ενότητας και σχεδιαγραμματική παρουσίαση

1 Τι γνωρίζετε για τις πρώτες 13 ευρωπαϊκές αποικίες στη Βόρειο Αμερική;

  • Πληθυσμιακή σύνθεση: Άγγλοι αλλά και Γάλλοι, Γερμανοί, Ολλανδοί, Σουηδοί
  • Βορράς: αγροτικά αλλά και εμπορικά ανεπτυγμένος, 40 χιλ. μαύροι σκλάβοι, μεγάλες πόλεις και σημαντικά πανεπιστήμια (Χάρβαρντ, Πρίνστον, Γέηλ)
  • Νότος: κυρίως αγροτικός (φυτείες καπνού, βαμβακιού, ρυζιού), 300 χιλ. μαύροι σκλάβοι, λίγες πόλεις

2 Ποιος ήταν ο τρόπος με τον οποίο διοικούνταν οι αποικίες -καθεστώς που οδήγησε σταδιακά στην αμερικανική επανάσταση;

  • Οι αποικίες βρίσκονται υπό τον έλεγχο της Αγγλίας (διόριζε τον κυβερνήτη κάθε αποικίας-πολιτείας)
  • Στη συνέλευση των αποίκων μετείχαν μόνο οι πιο πλούσιοι άποικοι
  • Οι άποικοι δεν είχαν αντιπροσώπους (βουλευτές) στο Αγγλικό κοινοβούλιο
  • Η Αγγλία επωφελούνταν από τους φόρους των αποίκων και ασκούσε έλεγχο στο εξωτερικό τους εμπόριο

Ασκούσε έλεγχο στο εξωτερικό τους εμπόριο: με τον όρο “εξωτερικό εμπόριο” αναφερόμαστε στα προϊόντα που πουλάει (εξάγει) μια χώρα σε άλλες χώρες. Οι Άγγλοι ασκούσαν έλεγχο στο εξωτερικό εμπόριο των αμερικανών περιορίζοντας ή απαγορεύοντας το δικαίωμα των αμερικανών να εξάγουν προϊόντα που εξήγαγε η Αγγλία ή άλλες χώρες της βρετανικής κοινοπολιτείας, επιβάλλοντας τελωνιακούς δασμούς (πληρωμές) στα προϊόντα που εξάγονταν από την Αμερική κτλ.

3 Ποιες ήταν οι σημαντικότερες αφορμές της αμερικανικής επανάστασης;

  • Η βαριά φορολόγηση των αποίκων από την Αγγλία μετά τον επταετή πόλεμό της με τη Γαλλία
  • Η άρνηση της Αγγλίας να επιτρέψει στους Αμερικάνους να εκμεταλλευτούν τα νεοκατακτηθέντα εδάφη του Καναδά και της Φλόριντα
  • Η υψηλή φορολογία στο τσάι (που εξήγαγε στην Αμερική η βρετανική εταιρεία Ανατολικών Ινδιών)

4 Τι γνωρίζετε για την αμερικανική Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας;

  • Συντάκτες: Τ. Τζέφερσον, Β. Φραγκλίνος
  • Ψηφίζεται στις 4 Ιουλίου 1776 από το Κογκρέσο (κοινοβούλιο) της Φιλαδέλφειας
  • Απηχεί τις ιδέες του διαφωτισμού για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την έλλογη διακυβέρνηση που διαδόθηκαν στην Αμερική από διανοουμένους όπως ο Τ. Παίην
  • Εκφράζει τη διαμορφούμενη εθνική συνείδηση των αποίκων και την επιθυμία τους για δημιουργία ανεξάρτητου κράτους

5 Πώς έληξε η αμερικανική επανάσταση και ποια η μορφή του νέου αμερικανικού κράτους;

  • Συνθήκη των Βερσαλλιών (1783): αναγνώριση της ανεξαρτησίας των ΗΠΑ ως ομοσπονδίας πολιτειών
  • Σύνταγμα των ΗΠΑ: 1787 μέχρι σήμερα
  • Κεντρική κυβέρνηση: οικονομία, άμυνα, εξωτερική πολιτική. Πολιτείες: ρυθμίζουν θέματα τοπικής διοίκησης, παιδείας, δικαιοσύνης και αστυνόμευσης
  • Εκτελεστική εξουσία: Πρόεδρος των ΗΠΑ (εκλέγεται κάθε 4 χρόνια, max 2 θητείες)
  • Νομοθετική εξουσία: Κογκρέσο ⇒ Βουλή των αντιπροσώπων (εκλέγονται από κάθε πολιτεία, αριθμητικά ανάλογοι προς τον πληθυσμό της), ⇒ Γερουσία (2 γερουσιαστές από κάθε πολιτεία)
  • Δικαστική εξουσία: δικαστές (ανεξάρτητοι και εκλεγμένοι)

Απάντηση στη 2η ερώτηση του σχολικού βιβλίου

Ερώτηση: Να αναζητήσετε επιδράσεις των πολιτικών θέσεων του Μοντεσκιέ (βλέπε ενότητα 1) στον τρόπο πολιτειακής οργάνωσης των ΗΠΑ.

Απάντηση: Η θεωρία του Μοντεσκιέ για τη διάκριση των εξουσιών επηρέασε καθοριστικά το πολίτευμα των ΗΠΑ. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, η εξουσία πρέπει να χωρίζεται σε τρία χωριστά μέρη (εξουσίες) που ασκούνται από διακριτά όργανα ώστε να αποφεύγεται η κατάχρηση της εξουσίας και η παραβίαση των δικαιωμάτων των πολιτών από την κυβέρνηση. Έτσι, με βάση το σύνταγμα των ΗΠΑ (1787), η εκτελεστική εξουσία ασκείται από τον Πρόεδρο της δημοκρατίας (και τους υπουργούς του) ο οποίος έχει δικαίωμα ανάδειξης στο αξίωμα αυτό μόνο για δύο το πολύ θητείες. Η νομοθετική εξουσία ασκείται από το Κογκρέσο, το οποίο υποδιαιρείται σε δύο σώματα: στη Βουλή των αντιπροσώπων -στην οποία εκλέγονται από κάθε πολιτεία αντιπρόσωποι αριθμητικά ανάλογοι με τον πληθυσμός της- και στη Γερουσία -στην οποία μετέχουν δύο γερουσιαστές από κάθε πολιτεία. Τέλος, η δικαστική εξουσία ασκείται από ανεξάρτητους και αιρετούς δικαστές.

Πινακοθήκη εικόνων

img1_6
Οι 13 πρώτες ευρωπαϊκές αποικίες στα ανατολικά παράλια των (σημερινών) ΗΠΑ
George-3
Ο βασιλιάς της Αγγλίας στα χρόνια της αμερικανικής επανάστασης
Boston_Tea_Party_Currier_colored
Αμερικανοί μεταμφιεσμένοι σε Ινδιάνους ρίχνουν το τσάι στη θάλασσα στο λιμάνι της Βοστώνης
04-July-02
Οι Βενιαμίν Φραγκλίνος (αριστερά) και Τόμας Τζέφερσον (δεξιά) συντάσσουν τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας
wash_2
Τζωρτζ Ουάσινγκτον, ο πρώτος Πρόεδρος των ΗΠΑ