ΙΣΤΟΡΙΑ: ΕΝΟΤΗΤΑ 3, Η ΕΚΡΗΞΗ & Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Βασικές γνώσεις

Liberte, egalite, fraternite: ελευθερία, ισότητα, αδελφοσύνη!

Οι ιδέες του διαφωτισμού για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την έλλογη, δημοκρατική διακυβέρνηση των κρατών, θα δημιουργήσουν το πνευματικό κλίμα μέσα στο οποίο θα εκδηλωθεί η Γαλλική Επανάσταση. Εκτός όμως από τις ιδέες του διαφωτισμού, την επανάσταση θα προκαλέσει η δυσαρέσκεια του γαλλικού λαού με το καθεστώς της απολυταρχίας και της κατάφωρα άνισης κατανομής των προνομίων και του πλούτου ανάμεσα στις διάφορες κοινωνικές τάξεις της Γαλλίας. Η Γαλλική Επανάσταση είναι αυτή που θα πυροδοτήσει την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας  στη Γαλλία, την Ευρώπη και τον κόσμο ευρύτερα. Η Ελληνική επανάσταση του 1821 υπήρξε κι αυτή απόηχος της επανάστασης των Γάλλων, δεδομένου ότι οι Έλληνες δεν αξίωναν μόνο την ανεξαρτησία από τον Οθωμανικό ζυγό, αλλά και την εγκαθίδρυση της αβασίλευτης δημοκρατίας για το νεοσύστατο Ελληνικό κράτος.  Η 14η Ιουλίου του 1789, μέρα κατάληψης του φρουρίου της Βαστίλης θεωρείται το σημείο έναρξης της επανάστασης και είναι η μεγαλύτερη εθνική γιορτή των Γάλλων.

Σχεδιαγραμματική παρουσίαση βασικών θεμάτων με ορολογικές διευκρινήσεις

1 Τι γνωρίζετε για το παλαιό καθεστώς στη Γαλλία και για τη σημασία του για το ξέσπασμα της Γαλλικής Επανάστασης;

  • Πολίτευμα: απόλυτη μοναρχία
  • Περιλαμβάνει τρεις θεσμοθετημένες τάξεις (κλήρος, ευγενείς, Τρίτη τάξη) με άνισα προνόμια (οι φόροι καταβάλλονται μόνο από την Τρίτη τάξη)
  • Η αστική τάξη (ανώτερο τμήμα της 3ης τάξης) διαθέτει πλούτο αλλά καθόλου δικαίωμα συμμετοχής στην εξουσία

Παλαιό καθεστώς: η κοινωνική κατάσταση της Γαλλίας πριν την Επανάσταση.

Θεσμοθετημένες τάξεις: κοινωνικές τάξεις στις οποίες ο καθένας τοποθετείται με βάση την κοινωνική θέση των γονέων του (άρα δε μπορεί κανείς να αλλάξει και να βελτιώσει την κοινωνική του θέση).

Τρίτη τάξη: εκτός από τους αστούς (εμπόρους, βιοτέχνες και λοιπούς επιχειρηματίες) περιλαμβάνει τους εργάτες και τους αγρότες (συνολικά το 98% του γαλλικού πληθυσμού).

2 Ποιες ήταν οι κυριότερες αφορμές της Γαλλικής Επανάστασης;

  • Ο λιμός του χειμώνα του 1788-9 που έπληξε ιδιαίτερα το Παρίσι
  • Η άρνηση των ανώτερων τάξεων (κλήρος/ευγενείς) να επωμιστούν μέρος των φορολογικών βαρών για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης της χώρας

Λιμός: σιτοδεία, πείνα που έπληξε τη Γαλλία λόγω της πολύ μικρής σοδειάς του χειμώνα του 1788-9.

Οικονομική κρίση: η Γαλλία αντιμετώπιζε κρίση λόγω των τεράστιων εξόδων που είχε λόγω της πολεμικής βοήθειας που πρόσφερε στους Αμερικάνους κατά τον πόλεμο για την ανεξαρτησία τους, αλλά και λόγω του λιμού του 1788-9.

3 Ποια ήταν η σειρά των γεγονότων που οδήγησαν στην κατάληψη της Βαστίλης το 1789;

  • Ο βασιλιάς Λουδοβίκος συγκαλεί τη Γενική Συνέλευση των Τάξεων στις Βερσαλλίες για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης (Μάϊος 1789)
  • Οι ανώτερες τάξεις (κλήρος, ευγενείς) αρνούνται να πληρώσουν μέρος των φόρων για την αντιμετώπιση της κρίσης
  • Οι εκπρόσωποι της Τρίτης τάξης αυτοανακηρύσσονται Εθνική Συνέλευση και,
  • Συγκεντρώνονται στην αίθουσα του Σφαιριστηρίου όπου αυτοανακηρύσσονται Συντακτική συνέλευση και ορκίζονται ότι θα θεσπίσουν Σύνταγμα
  • Παρά τη φαινομενική υποχώρηση του βασιλιά, αυτός συγκεντρώνει κρυφά στρατό για να διαλύσει τη συνέλευση της Τρίτης τάξης
  • Οργισμένοι με τις κινήσεις του βασιλιά, ένοπλοι πολίτες καταλαμβάνουν το φρούριο της Βαστίλης (14 Ιουλίου 1789)

Βερσαλλίες: το ανάκτορο του βασιλιά στο Παρίσι.

Εθνική Συνέλευση: εκπρόσωποι ολόκληρου του Έθνους (καθώς αποτελούν το 98% του γαλλικού λαού).

Σφαιριστήριο: ευρύχωρη αίθουσα του παλατιού που προοριζόταν για γυμναστήριο.

Συντακτική συνέλευση: δηλαδή συνέλευση με στόχο τη θέσπιση Συντάγματος.

Φρούριο της Βαστίλης: πύργος στον οποίο ο βασιλιάς φυλάκιζε τους αντιφρονούντες (τους πολέμιους του καθεστώτος του).

4 Τι γνωρίζετε για τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη;

  • Ψηφίστηκε από τη Συντακτική συνέλευση (Αύγουστος 1789)
  • Βασιζόταν στις ιδέες του Διαφωτισμού για τα φυσικά δικαιώματα

5 Πώς καθιερώθηκε η σημερινή διάκριση των κομμάτων σε αριστερά, κεντρώα και δεξιά;

  • Καθιερώθηκε στη Συντακτική συνέλευση με βάση τη θέση που κάθονταν οι παρατάξεις στην αίθουσα συνεδριάσεων
  • Δεξιά: επιθυμούσε τη διατήρηση του Παλαιού Καθεστώτος
  • Κέντρο: επιθυμούσε τη διατήρηση της Μοναρχίας με δικαίωμα συμμετοχής στην εξουσία για τους ευγενείς και τους μεγαλοαστούς
  • Αριστερά: επιθυμούσε την καθιέρωση της αβασίλευτης δημοκρατίας

6 Τι γνωρίζετε για τη Συμβατική συνέλευση του 1792 και για τις ενέργειές της;

  • Προήλθε από εκλογές στις οποίες κυρίαρχη δύναμη αναδείχθηκαν οι Ορεινοί (περιλαμβάνουν και την αριστερά)
  • Καθιέρωσε το πολίτευμα της αβασίλευτης δημοκρατίας
  • Καθιέρωσε νέο ημερολόγιο με πρώτο έτος το 1793
  • Καταδίκασε σε θάνατο το Λουδοβίκο και τη Μαρία Αντουανέτα
  • Συνέχισε τον πόλεμο με τις ξένες δυνάμεις και με τους εξεγερμένους της Βανδέας
  • Σύστησε την Επιτροπή Δημόσιας Σωτηρίας και την Επιτροπή Γενικής Ασφάλειας με στόχο την καταστολή αντεπαναστατικών ενεργειών

Ξένες δυνάμεις: εναντίον των επαναστατημένων Γάλλων -και υπέρ του παλαιού καθεστώτος- κινητοποιήθηκε ένας συνασπισμός κρατών με πρωταγωνιστές την Πρωσία, την Αυστρία και την Αγγλία

Βανδέα: περιοχή της  δυτικής Γαλλίας που αποτελούσε το προπύργιο των φιλοβασιλικών που ήθελαν να επανέλθει τα παλαιό καθεστώς

Οι δύο επιτροπές: στόχος τους ήταν η καταπολέμηση των αντιπάλων της επανάστασης (των ευγενών και των οπαδών της απολυταρχίας). Στα χρόνια τους χιλιάδες Γάλλοι καταδικάστηκαν με συνοπτικές διαδικασίες από λαϊκά δικαστήρια και ενόρκους που συχνά υποκινούνταν από πολύ ταπεινά ελατήρια.

7 Τι γνωρίζετε για τις ενέργειες του Ροβεσπιέρου -αρχηγού των Ιακωβίνων- ως ηγέτη της Γαλλικής Επανάστασης;

  • Αναδιοργάνωσε το στρατό για να αντιμετωπίσει τους εξωτερικούς και τους εσωτερικούς εχθρούς της επανάστασης
  • Εγκαινίασε την περίοδο της Τρομοκρατίας -κατά την οποία εκτελέστηκαν 40 χιλ. ύποπτοι για δράση εναντίον της επανάστασης
  • Αντικατέστησε το χριστιανισμό με τη λατρεία του Ανώτατου Όντος και έδωσε νέα ονόματα στους μήνες
  • Επέφερε ορισμένες βελτιώσεις στο βιοτικό επίπεδο των κατώτερων στρωμάτων
  • Προκάλεσε αντιδράσεις που οδήγησαν στη θανατική του καταδίκη (1794)

Ιστορικά παραλειπόμενα

Τη μέρα της κατάληψης της Βαστίλης, οι επαναστάτες βρήκαν μέσα στη θρυλική φυλακή μόλις επτά κρατουμένους!

Περιγράφοντας στο ημερολόγιό του την 14η Ιουλίου του 1789, ο βασιλιάς Λουδοβίκος γράφει μόνο μια λέξη: Rien! -σα να λέμε: «τίποτα και σήμερα»…

Η σημερινή σημαία της Γαλλίας, η περίφημη tricolore, δημιουργήθηκε από τους Γάλλους επαναστάτες και συμβολίζει τις τρεις θεμελιώδεις αξίες-συνθήματα της επανάστασης: ελευθερία-ισότητα-αδελφοσύνη.

liberte-egalite-fraternite

H τρομερή γκιλοτίνα (=λαιμητόμος) στην οποία αποκεφαλίστηκαν χιλιάδες άνθρωποι στα χρόνια της γαλλικής επανάστασης πήρε το όνομα του εφευρέτη της, του συμπονετικού γιατρού (!) Γκιλοτέν, ο οποίος της επινόησε για να συντομεύσει το μαρτύριο των θανατοποινιτών…

Η Μασσαλιώτιδα, ο εθνικός ύμνος της Γαλλίας, γράφτηκε στις παραμονές του πολέμου ανάμεσα στην επαναστατημένη Γαλλία και την Αυστρία (1792). Κατά την επιστροφή τους στο Παρίσι, Γάλλοι στρατιώτες από τη Μασσαλία τραγουδούσαν το πολεμικό αυτό εμβατήριο, το οποίο έτσι πήρε το όνομα της περιοχής καταγωγής τους.

Πινακοθήκη εικόνων

Ταξεις
Οι κοινωνικές τάξεις του παλαιού καθεστώτος: η Τρίτη τάξη εξαθλιωμένη από τα βάρη που τις επιβάλλουν ο βασιλιάς, ο κλήρος και οι ευγενείς.
Αστοί
Οι αστοί ήταν άνθρωποι με περιουσίες που δημιούργησε η ενασχόλησή τους με το εμπόριο, τη βιομηχανία, τις τράπεζες και αποτέλεσαν την κινητήρια δύναμη της Γαλλικής Επανάστασης.
ludvig_xvi_av_
Ο Λουδοβίκος ο 16ος, βασιλιάς της Γαλλίας την εποχή της Επανάστασης.
marianton3
Μαρία Αντουανέτα, η σύζυγος του Λουδοβίκου. Η κλίση της προς τις απολάυσεις και τις πολυτέλειες ενίσχυε το μίσος των Γάλλων προς την απολυταρχία.
versailles5
Το πολυτελές παλάτι των Βερσαλλιών, κατοικία του βασιλικού ζεύγους και της αυλής του.
Βαστίλη
Ο πύργος της Βαστίλης: η βίαιη κατάληψή του από τους πολίτες θα σημάνει την έναρξη της Γαλλικής Επανάστασης (14 Ιουλίου 1789).
img1_10
Ο όρκος του Σφαιριστηρίου: οι εκπρόσωποι της Τρίτης τάξης, μαζί με ορισμένους φιλελεύθερους ευγενείς και κληρικούς, ορκίζονται ότι θα θεσπίσουν Σύνταγμα που θα διασφαλίζει δικαιώματα στην Τρίτη τάξη.
Σφαιριστηριο
Το σφαιριστήριο όπως είναι σήμερα, διακοσμημένο με ό,τι θυμίζει τις μεγάλες μέρες του 1789. Στο βάθος, η τοιχογραφία που αναπαριστά τον περίφημο Όρκο.
Robespierre
Ο Μαξιμιλιανός Ροβεσπιέρος, ηγέτης της Επανάστασης μεταξύ 1792-4: η επιθυμία του να πετύχει τα ιδεώδη του με κάθε κόστος τον έκανε μια από τις πιο αιμοσταγείς μορφές της νεότερης ιστορίας.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s